พลังงาน “เขย่าขวด”

posted on 27 May 2015 23:47 by fergusboothe

ขอบคุณข้อมูลภายใต้ความร่วมมือของบริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) และ วิชาการ.คอม โดย วารสาร สานสุข http://www.pttplc.com/TH/Default.aspx 


4                  เพราะราคาน้ำมันที่ผันผวนในปี 2550 จุดประกายให้ รุ่งรัศมี พรมพิทักษ์ หรือครูรุ่ง ครูวิชาวิทยาศาสตร์ โรงเรียนเสด็จวนชยางค์กูลวิทยา จ.ลำปาง เกิดแนวคิดผลิตน้ำมันไบโอดีเซลหากสำเร็จ นอกจากสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้นักเรียนแล้ว ยังสามารถต่อยอดไปยังชุมชนที่สนใจได้ ประกอบกับโรงเรียนได้รับการคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนต้นแบบ “หนึ่งอำเภอ หนึ่งโรงเรียนในฝัน” ที่ ปตท. ให้การสนับสนุนเป็นทุนเดิม ความคิดคิดนี้จึงได้รับการสานต่อทันที

                  แต่เมื่อไปศึกษาอย่างจริงจัง ทำให้พบว่ากระบวนการผลิตไบโอดีเซลมีต้นทุนสูง โดยเฉพาะเครื่องที่ใช้ทดแทนแรงงานคน ส่วนวัตถุดิบหลักคือ น้ำมันใช้แล้ว และสารเคมีที่เป็นส่วนผสม ราคาก็ไม่น้อย ไม่คุ้มกับการลงทุน ครูรุ่งของเด็กๆ จึงกลับมาทบทวน โดยหยิบปัญหามาวางแผนใหม่ทีละขั้นตอน

1                  ขั้นแรก วัตถุดิบคือน้ำมันหมู หรือน้ำมันพืชใช้แล้ว แม้จะมีเงิน แต่ซื้อไม่ได้เพราะขาดตลาด เนื่องจากมีคนมากกว้านซื้อล่วงหน้า ปัญหานี้ ครูรุ่งใช้วิธีขอความอนุเคราะห์จากพ่อแม่ที่เป็นผู้ปกครองนักเรียนและพ่อค้าแม่ค้าในตลาด โดยให้เหตุผลเพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่ลูกหลาน

                  ขั้นที่สอง เครื่องผลิตไบโอดีเซล พระเอกขี่ม้าขาวมาช่วยคือ การที่ ปตท. นำโรงเรียนไปศึกษาดูงานที่โรงแรมชุมพรคาบาน่า (นายวริสร รักษ์พันธุ์ เจ้าของชุมพรคาบาน่า ได้รับรางวัลลูกโลกสีเขียว ประเภทบุคคล ครั้งที่ 8 ปี 2549) ที่ประสบวิกฤติเศรษฐกิจ แต่ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียงมาแก้ปัญหาควบคู่กับการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ และมีการผลิตเครื่องไบโอดีเซลใช้เองก็เป็นส่วนหนึ่งในการลดต้นทุน ครูสิทธิชัย บัตรพิมพ์ ครูช่างของโรงเรียนที่เดินทางไปด้วย จึงได้ศึกษาและถอดแบบมาอย่างมิผิดเพี้ยน โดยใช้งบประมาณเพียงหักหมื่น

                  ขั้นที่สาม สารเคมีที่เป็นส่วนผสม ประกอบด้วยโปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ และเทธิลแอลกอฮอล์ มีผู้แนะนำให้ไปซื้อที่เชียงใหม่ เพราะราคาถูกกว่าในลำปาง

                  ขั้นตอนสุดท้าย คือการตรวจสอบคุณภาพน้ำมันได้ผู้เชี่ยวชาญอย่าง ปตท. โดยมีสถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. รับเป็นเจ้าภาพ

                  ทั้งหมดนี้ใช้เวลาประมาณ 1 ปีในการเตรียมการ เมื่อพร้อมโรงเรียนจึงเปิด “ชุมนุมพลังงานทดแทน” ขึ้น ได้รับความสนใจจากนักเรียนอย่างล้นหลาม คาบที่ 8 ของทุกวันพฤหัสบดี จึงได้เห็นภาพสมาชิกชุมนุมกำลังเขย่าน้ำมันในขวดกันอย่างสนุกสนาน หลายคนคงสงสัยว่าเด็กๆชุมนุมฯนี้กำลังเขย่าอะไรกันอยู่

2

                  การ “เขย่า” คือการทดลองตามหลักพื้นฐานกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ก่อนจะเขย่าเด็กๆ จะได้รับความรู้เบื้องต้นในการทำน้ำมันไบโอดีเซล หลังจากนั้นจะเป็นการปฏิบัติและทดสอบ ซึ่งมีขั้นตอนดังต่อไปนี้

                  1.  นำน้ำมันใช้แล้วมาต้ม เพื่อให้น้ำที่ปนเปื้อนมากับน้ำมันระเหยออกไป สังเกตจากฟองอากาศที่ลอยขึ้นมา ระหว่างต้ม ใช้ไม้พายคนไปในทางเดียวกัน จะทำให้น้ำมันไม่ไหม้ แล้วทิ้งไว้จนอุณหภูมิปกติ3                   2.  นำน้ำมันมาต้มใหม่ ใช้เทอร์โมมิเตอร์วัดให้ได้อุณหภูมิ 50  ปิดไฟ รอจนอุณหภูมิขึ้นไปที่ 50 -60                    3.  เตรียมผสมสารเคมี โดยใช้โปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ 10 กรัม เมธิลแอลกอฮอล์ 250 มิลลิกรัม เทรวมกัน คนให้โปแตสเซียมไฮดรอกไซด์ละลายจนหมด                   4.  แบ่งน้ำมันจากข้อ 2 มาประมาณ 1 ลิตร ใส่ขวดน้ำความจุ 1.5 ลิตร เทสารที่ผสมแล้วในข้อ 3 ลงไป แล้ว “เขย่า” เบาๆในอัตราที่สม่ำเสมอ เปิดฝาขวดเพื่อระบายแก๊สเป็นระยะๆ เมื่อครบ 10 นาที ตั้งทิ้งไว้ให้ตกตะกอน ส่วนที่ตกตะกอนนี้คือ “กลีเซอรีน” สีจะค่อนข้างเข้มอย่างเห็นได้ชัด ปล่อยส่วนนี้ทิ้ง (กลีเซอรีนที่ทิ้ง หากนำไปผสมน้ำให้เจือจาง สามารถใช้รดน้ำต้นไม้ได้ แต่ห้ามรดโดยตรงที่ราก เพราะอาจทำให้ต้นไม้ตายได้)                   5.  ล้างน้ำมัน โดยการต้มน้ำพออุ่น อุณหภูมิประมาณ 60  เทลงในน้ำมันที่ปล่อยกลีเซอรีนทิ้งแล้ว จะเกิดการแยกชั้นเป็นตะกอนขาวขุ่นอยู่ด้านล่าง ปล่อยส่วนนี้ทิ้งไป และทำขั้นตอนเดิมอีก 3-4 ครั้ง จนกว่าตะกอนจะใส                   6.  เมื่อได้น้ำมันในขั้นตอนสุดท้าย นำมาต้มเพื่อใส่น้ำออกที่อุณหภูมิ 100  จากนั้นพักให้เย็น แล้วกรองสิ่งตกค้างอีกครั้ง                   7.  วัดคุณภาพน้ำมันที่ได้ด้วยไฮโดรมิเตอร์ หากค่าความถ่วงจำเพาะอยู่ที่ 0.85 กรัม/ลูกบาศก์เซนติเมตร สามารถนำไปใช้กับเครื่องยนต์บางประเภทได้ เช่น เครื่องตัดหญ้า รถอีแต๋น (สำหรับรถยนต์ทั่วไป น้ำมันไบโอดีเซลจากกระบวนการนี้ไม่เหมาะ เนื่องจากจะเป็นไขในหน้าหนาว ซึ่งจะทำให้ไส้กรองอุดตันได้ง่าย)

                  เครื่องผลิตไบโอดีเซลจะนำมาใช้เมื่อต้องการผลิตในปริมาณมากและใช้เวลาค่อนข้างนาน ประมาณ 12 วัน จึงจะได้น้ำมันไบโอดีเซล (กลีเซอรีนตกตะกอน 7 วัน / ล้างน้ำมัน 4 ครั้ง 4 วัน / ต้มไล่น้ำ 1 วัน)

                  เพื่อให้เกิดประโยชน์กับนักเรียนและผู้สนใจ ปลายปี 2555 ชุมนุมฯขอการสนับสนุนซื้อเครื่องจักรที่ทันสมัยกว่าเดิมจากสมาคมผู้ปกครองโดยมีคุณสมจิตร ปัญญาทา นายกสมาคมฯเป็นผู้ระดมทุน และครูรุ่งมอบเงินส่วนตัวสมทบด้วยอีกก้อนหนึ่ง เครื่องใหม่นี้ราคาแพงกว่าเครื่องเดิมเล็กน้อย แต่สามารถย่นระยะเวลาในการผลิตเหลือเพียงวันเดียว เวลาที่สั้นลงทำให้มีความเป็นไปได้ในการที่ชุมชนจะนำไปใช้ในการผลิตน้ำมันไบโอดีเซลเป็นพลังงานทดแทน

5

                  คุณประสิทธิ์ เตชะปลูก ประธานกรรมการสถานศึกษา เล่าว่าแนวทางการพัฒนาการศึกษาในปัจจุบันมุ่งเน้นให้เด็กเรียนวิ่งที่สามารถนำกลับมาใช้ในชีวิตประจำวันได้ การผลิตไบโอดีเซลเป็นตัวอย่างหนึ่งที่สนับสนุนแนวคิดนี้ เด็กๆก็ให้เหตุผลที่สมัครเป็นสมาชิกชุมนุมฯว่า อยากนำกระบวนการผลิตไบโอดีเซลไปใช้ที่บ้านตัวเอง เพราะไม่ยุ่งยากซับซ้อน อาศัยความร่วมแรงร่วมใจก็ไปได้สวย

                  เด็กๆ ใช้ปัญญามาสานสร้าง “ทางเลือก” ใหม่กันแล้ว

Comment

Comment:

Tweet